Mới đây, theo trang y tế Medical News Today nhận định chanh là một trong những loại quả tốt nhất thế giới. Theo website này thì chanh là loại trái cây bổ dưỡng mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe khi là nguồn cung cấp dồi dào vitamin C và việc sử dụng chanh đều đặn có thể giúp mọi người giảm nguy cơ mắc bệnh tim và ung thư.
Chanh - một trong những loại quả tốt nhất thế giới và dấu ấn ẩm thực nghìn năm trong đời sống người Việt Nam
Nhưng thực tế thì từ nghìn năm qua, quả chanh đã gắn liền với đời sống của người dân Việt Nam khi gia đình nào cũng có ít nhất vài quả trong tủ lạnh. Bởi ứng dụng của chanh vào cuộc sống là vô cùng đa dạng. Khi thì được sử dụng để thêm vào đồ chấm, nước canh lúc thì làm nước uống giải khát hay ngâm chanh đường, chanh muối... thậm chí được dùng để làm cả rượu chanh.
Dù chưa có số liệu thống kê chính thức nào từ cơ quan chức năng liên quan về việc tiêu thụ chanh nhưng theo chia sẻ từ một thương lái ở thủ phủ chanh Long An (nay thuộc tỉnh Tây Ninh) thì trung bình mỗi năm nơi đây thu hoạch xấp xỉ 100.000 tấn chanh trong đó phần lớn xuất khẩu sang thị trường Trung Đông, châu Âu và các nước châu Á.
Tại Việt Nam, loại chanh phổ biến nhất có thể nói tới là chanh ta với đặc điểm quả nhỏ, vỏ mỏng, rất thơm và có vị chua thanh nồng vốn vô cùng quen thuộc trongcác bữa cơm của người Việt. Ngoài ra còn có chanh vàng hay còn gọi là chanh Tây (gọi là chanh Tây nhưng thực tế có nguồn gốc từ Ấn Độ sau đó mới du nhập vào châu Âu, châu Mỹ). Tiếp đó là chanh giấy là giống chanh có nguồn gốc từ Đông Nam Á với đặc điểm quả to, căng tròn, vỏ mỏng xanh bóng và có vị chua đặc trưng. Loại chanh này đặc biệt nhiều nước và rất thơm so với các loại chanh khác. Rồi chanh đào cũng là loại chanh được nhiều người yêu thích với phần ruột bên trong có màu hồng đào bắt mắt và rất thơm. Loại chanh này cũng có vỏ mỏng màu vàng hanh xen lẫn màu xanh và chứa nhiều tinh dầu. Và chanh Thái (hay còn gọi là chanh Chúc có nguồn gốc từ Thái Lan) cũng được trồng khá phổ biến ở An Giang, đây là loại chanh mang đặc trưng của hương vị ẩm thực Thái Lan với lớp vỏ quả xù xì dày nhăn nheo cùng mùi thơm nồng nàn, đậm và giữ hương lâu hơn rất nhiều so với các loại chanh khác.
Và cuối cùng là chanh tứ quý (nguồn gốc từ Mỹ hoặc Australia) là loại chanh có khả năng ra hoa và kết trái quanh năm. Đây chính là ưu điểm lớn khiến giống cây này được nhiều nông dân và hộ gia đình ưa chuộng. Không giống như nhiều loại cây chanh thường chỉ thu hoạch được 2 vụ trong năm, chanh tứ quý cho quả cả 4 mùa trong năm (do đó khi trồng ở Việt Nam thì giống chanh này được đặt tên là chanh tứ quý), giúp người trồng gia tăng được nguồn thu và tận dụng tốt diện tích đất canh tác.
Không chỉ có ưu điểm ra quả cả 4 mùa trong năm mà chanh tứ quý còn chứa nhiều tinh dầu, quả mọng nước với vị chua thanh mát và hầu như không có hạt. Tại miền Bắc, chanh tứ quý bắt đầu được trồng vào khoảng những năm 2012 tại một nhà vườn ở Hưng Yên. Còn ở miền Nam chanh tứ quý được trồng phổ biến ở Tây Ninh... sau đó phong trào trồng chanh tứ quý đã lan rộng ra khắp cả nước với hàng loạt các ưu điểm mà ít loại chanh nào có được.
Vì sao Long Hưng Farm lựa chọn chanh tứ quý để trồng đại trà?
Với mong muốn xây dựng một mô hình trang trại xanh tuần hoàn kết hợp giữa kinh nghiệm chăn nuôi nghìn năm của hồn cốt dân tộc với công nghệ hiện đại. Long Hưng Farm luôn cố gắng tìm kiếm, lựa chọn những giống cây trồng, vật nuôi phù hợp nhất với khí hậu và thổ nhưỡng miền Bắc với hy vọng trang trại có thể trở thành mô hình phát triển kinh tế bền vững cho người nông dân không chỉ trên cả nước đến tham quan và cùng chia sẻ kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp thực tiễn.
Chính bởi thế, thay vì lựa chọn những giống chanh có giá bán cao hơn như chanh đào, chanh vàng thì Long Hưng Farm đã quyết định lựa chọn áp dụng mô hình trồng chanh tứ quý ghép gốc bưởi ngay tại trang trại.
Qua quá trình Có thể nói, trồng chanh tứ quý ghép gốc bưởi đã thể hiện được sự vượt trội hơn hẳn so với việc trồng cây non thuần gốc với khả năng chống chịu sâu bệnh nhờ bộ rễ bưởi khỏe mạnh, giúp cây dễ thích nghi tốt với đất, đồng thời cho năng suất cao và ổn định hơn hẳn.
Không chỉ dừng lại ở sự ưu việt về kỹ thuật nhân giống, lý do cốt lõi khiến Long Hưng Farm quyết định chọn chanh tứ quý để phát triển đại trà nằm ở đặc tính sinh trưởng mang đậm "tư duy kinh tế" của giống cây này. Dưới góc độ của một người làm nông nghiệp thực chứng, chanh tứ quý giải quyết được bài toán khó nhất của nhà nông: Khí hậu và Thổ nhưỡng. Giống chanh này đặc biệt dễ tính, gần như không kén đất, từ đất đồi dốc, đất pha cát đến đất phù sa, chỉ cần đảm bảo chế độ tiêu thoát nước tốt là cây sinh trưởng, phát triển mạnh mẽ.
Hơn thế nữa, đúng như tên gọi, chanh tứ quý có khả năng ra hoa và đậu quả liên tục quanh năm. Tỷ lệ đậu quả cực kỳ cao (sai quả) và cho thu hoạch thành 4 vụ chính giúp giải quyết triệt để nỗi lo "được mùa mất giá, được giá mất mùa". Việc cây cho trái ngay cả vào những thời điểm nghịch vụ (mùa khô, các dịp lễ Tết) giúp người trồng luôn có nguồn thu ổn định và nắm lợi thế lớn khi giá chanh trên thị trường tăng vọt.
Bài toán kinh tế: Chanh tứ quý và Chanh vàng
Để thấy rõ hiệu quả, chúng ta có thể đưa lên bàn cân bài toán kinh tế cụ thể tính trên cùng một hecta.
Đối với giống chanh vàng (chanh Tây), dù giá bán lẻ trên thị trường thường được định vị ở phân khúc cao hơn, nhưng đây lại là giống cây khá kén khí hậu. Cây đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc khắt khe hơn rất nhiều để phòng trừ sâu bệnh trong điều kiện nhiệt đới gió mùa. Trung bình 1 ha chanh vàng nếu chăm sóc đúng tiêu chuẩn chỉ cho thu hoạch khoảng 20 - 30 tấn/năm (thường tập trung vào 1-2 vụ chính). Giả định mức giá bán sỉ tại vườn dao động từ 25.000 - 30.000 đồng/kg, doanh thu dự kiến đạt khoảng 500 - 900 triệu đồng/năm. Tuy nhiên, rủi ro rụng hoa, mất mùa do biến động thời tiết là rất cao, kéo theo chi phí vật tư nông nghiệp (phân bón, thuốc bảo vệ thực vật) bị đội lên đáng kể.
Ngược lại, với chanh tứ quý ghép gốc bưởi tại Long Hưng Farm, nhờ bộ rễ khỏe, kháng bệnh tốt và khả năng ra quả liên tục, 1 ha canh tác có thể cho năng suất vọt lên mức 50 - 60 tấn/năm, thậm chí đạt 70 - 80 tấn nếu thổ nhưỡng và quy trình chăm sóc tối ưu. Dù giá bán sỉ chanh tứ quý có thể bình ổn ở mức bình dân hơn, khoảng 15.000 - 20.000 đồng/kg, thì tổng doanh thu một năm vẫn có thể cầm chắc từ 750 triệu đến 1,2 tỷ đồng. Điểm mấu chốt của bài toán kinh tế này là dòng tiền chảy về liên tục suốt 4 mùa, vòng quay vốn nhanh và chi phí chăm sóc lại thấp hơn hẳn, giúp tỷ suất lợi nhuận ròng của nông dân luôn ở mức cao và an toàn.
Tầm nhìn xa: Điểm sáng của mô hình Nông nghiệp xanh tuần hoàn
Việc lựa chọn chanh tứ quý không thuần túy chỉ là câu chuyện tính toán doanh thu màng tính thời vụ. Đó là bước đi nền tảng, mang tầm chiến lược trong khát vọng lớn lao của Long Hưng Farm: Xây dựng một mô hình "Kinh tế xanh tuần hoàn" đúng nghĩa.
Sự kết hợp giữa kinh nghiệm chăn nuôi, canh tác hàng nghìn năm của hồn cốt dân tộc với công nghệ vi sinh hiện đại đang được hiện thực hóa tại đây. Phế phụ phẩm từ chăn nuôi không bị bỏ đi mà được xử lý thành nguồn phân bón hữu cơ chất lượng cao để nuôi dưỡng vườn chanh tứ quý. Ngược lại, hệ sinh thái thực vật từ vườn chanh lại tạo ra môi trường trong lành, cung cấp lại một phần sinh khối cho chăn nuôi, hình thành một vòng tuần hoàn khép kín, bền vững và triệt tiêu tác động xấu đến môi trường.
Long Hưng Farm đang nỗ lực vươn mình để không chỉ dừng lại ở một đơn vị sản xuất kinh tế đơn thuần, mà trở thành một "trường học thực địa" cởi mở. Nơi đây sẵn sàng dang tay chào đón bà con nông dân từ khắp mọi miền đất nước đến tham quan, giao lưu. Những kinh nghiệm quý báu, những mô hình chăn nuôi, trồng trọt mới mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất, bền vững nhất sẽ được chia sẻ tận tình. Bởi sau tất cả, đích đến cuối cùng của những người làm nông nghiệp chân chính không chỉ là làm giàu trên mảnh đất của mình, mà là cùng nhau nâng tầm nền nông nghiệp Việt Nam, hướng tới một tương lai thịnh vượng, an toàn và xanh bền vững.
