Vò sành Đại Việt: Dấu ấn của sự trường tồn và Hào khí Đông A
Lật giở lại những trang biên niên sử, từ thuở bình minh của nền văn minh lúa nước, ông cha ta đã biết nặn đất, nung lửa để làm ra những chiếc thạp, chiếc vò. Đến thời phát tích nhà Trần, khi nghệ thuật chưng cất rượu nếp đạt đến độ tinh xảo, thì chiếc chum sành, vò sành mộc mạc đã trở thành "linh hồn" của những buổi quốc yến hay tiệc khao quân.
Khác với những vò ngọc, chén ngà của phương Bắc, chiếc vò sành thời Trần mang một vẻ đẹp gân guốc, khỏe khoắn và vô cùng thực tế. Nó được sinh ra từ bùn lầy châu thổ, được tôi luyện trong ngọn lửa rực hồng để trở nên cứng cáp và trường tồn nghìn năm. Hình ảnh những vò sành mộc nằm tĩnh lặng dưới hầm sâu hay xếp dọc các mạn thuyền cũng dung dị, kiên cường như chính những đạo quân nông dân đã ba lần làm nên kỳ tích đánh tan giặc Thát.
Nhiều người thắc mắc, tại sao Long Hưng Farm lại không sử dụng bình sứ tráng men hoa văn lộng lẫy để chọn chất liệu sành mộc đối với dòng rượu truyền thống thì câu trả lời nằm ở triết lý ngâm ủ ngàn đời và giá trị nhân văn sâu sắc.
Sứ được làm từ đất sét cao lanh, nung ở nhiệt độ cực cao cho đến khi thủy tinh hóa, sau đó được khoác lên mình một lớp áo men bóng loáng. Sứ rất đẹp, rất kín, nhưng lại là một "căn phòng giam" bít bùng. Rượu đựng trong sứ sẽ đứng im, không thể tương tác với bên ngoài.
Ngược lại, Sành (stoneware) là loại đất sét pha lẫn sa thạch, nung ở nhiệt độ khoảng 1.100 - 1.200 độ C. Quá trình nung khắt khe này giúp sành đanh lại, gõ vào kêu boong boong như chuông đồng. Nhưng điều kỳ diệu nhất là sành không tráng men. Lớp xương đất ấy dẫu cứng cáp nhưng lại chứa hàng triệu mao mạch li ti (lỗ xốp) vô hình. Nếu sứ là một căn phòng bịt kín, thì sành là một khu rừng nguyên sinh, nơi rượu vẫn luân chuyển và hòa nhịp cùng trời đất.
Phép màu của "Rượu thở": Càng đằm sâu, càng êm ái
Chính kết cấu mao mạch diệu kỳ của chiếc vò sành Kim Lan đã tạo ra một hiện tượng tuyệt mỹ trong nghệ thuật ngâm ủ: "Rượu thở".
Khi giọt rượu đặc sản Long Hưng chắt lọc từ gạo nếp nương và men truyền thống được rót đầy vào chiếc vò sành, một cuộc thanh lọc âm thầm bắt đầu. Qua thời gian, các tạp chất, hỏa khí, và đặc biệt là độc tố Andehit (nguyên nhân gây gắt hỏa và đau đầu) sẽ theo các lỗ xốp li ti bay hơi ra ngoài. Đổi lại, vò sành cho phép một lượng vi oxy vô cùng nhỏ thẩm thấu vào trong, giúp các phân tử rượu bẻ gãy, sắp xếp lại.
Thời gian trong vò sành không làm rượu già đi, mà làm rượu chín lại. Những khoáng chất vi lượng từ đất sét Kim Lan hòa quyện cùng cốt rượu Thái Bình, tạo nên một vị êm ràn rạt, đằm thắm, ngọt hậu. Và nếu được hạ thổ thì rượu trong vò sành càng để lâu, màu càng trong vắt, uống vào ấm sực cõi lòng mà sáng hôm sau tỉnh dậy đầu óc vẫn nhẹ bâng, thanh thoát.
Để có được "ngôi nhà" hoàn hảo nhất cho rượu, chúng tôi đã chọn Kim Lan – một trong những nôi gốm cổ xưa nhất của Thăng Long, nơi từng cung cấp gạch ngói và đồ sành sứ cho các triều đại Lý, Trần, Lê.... Lịch sử của Kim Lan mang đậm sự trầm mặc, không ồn ào thương mại, nơi những nghệ nhân sành sỏi vẫn giữ nguyên bí quyết nung sành mộc bằng củi lửa, thuận theo tự nhiên.
Chiếc vò sành 650ml ra đời từ xưởng gốm gia truyền của công ty TNHH gốm sứ Việt Trung tại Kim Lan mang một dung tích vừa vặn, không quá phô trương mà đủ đầy cho một buổi tâm giao tri kỷ. Khi chiếc vò cổ kính ấy được đưa về vùng Long Hưng để chứa đựng những giọt rượu tinh túy của trang trại, nó đã tạo nên một kiệt tác của sự giao thoa.
Đó không chỉ là một thức uống, mà là mảnh ghép hoàn hảo của mô hình nông nghiệp tuần hoàn xanh tại Long Hưng Farm. Rượu ủ trong sành mộc, bã nếp lại nuôi dưỡng vật nuôi, vật nuôi trả lại màu mỡ cho đất đai... một vòng lặp vĩnh cửu tôn trọng vạn vật. Nhấc bổng chiếc vò sành Kim Lan, rót một chén rượu đặc sản Long Hưng, bạn không chỉ nghe thấy tiếng lanh canh của đất nung, mà còn đang chạm môi vào cả một chiều dài lịch sử ngàn năm của dân tộc.
