Tin tức
09/04/2026 13:04Bí ẩn 700 năm dưới lòng đất đền Trần Hưng Yên: Giải mã huyệt đạo "Tiền tam thai, hậu thất tinh"
Những di tích lộ thiên mà chứa đựng bí ẩn chưa lời giải giữa cánh đồng và thực hư "lời nguyền" của tiền nhân

Suốt hàng trăm năm, cư dân vùng đất Long Hưng vẫn truyền tai nhau về sự hiện diện kỳ lạ của ba gò đất lớn mà họ gọi tên là Phần Bụt, Phần Trung và Phần Đa. Theo nhà sử học Đặng Hùng, cách đây mấy chục năm còn có ngôi mộ tên Phần Cựu, quy mô cực kỳ to lớn nhưng ngôi mộ này đã được khai quật.
Nhưng cho đến nay, các tài liệu về cuộc khai quật vẫn chưa được công khai. Các gò mộ vẫn nằm đó, lặng im cùng năm tháng giữa đất trời Long Hưng.

Theo Cục Di sản văn hóa, Vùng đất Long Hưng vốn là nơi dựng nghiệp của nhà Trần, vì thế đã được triều Trần đặc biệt chú trọng, phân phong cho các thân vương. Nơi đặt mộ tổ của họ Trần tại hương Tinh Cương (nay thuộc Tam Đường, xã Long Hưng, tỉnh Hưng Yên) tiếp tục được lựa chọn làm nơi an nghỉ của các vị vua đầu triều và hoàng tộc nhà Trần: Thái tổ Trần Thừa táng tại Thọ Lăng; Thái Tông táng tại Chiêu Lăng, Thánh Tông táng tại Dụ Lăng, Nhân Tông táng tại Đức Lăng. Sau khi Thái Tổ Trần Thừa mất, hương Tinh Cương chính thức được đổi tên thành Thái Đường (khu lăng tẩm của vua và hoàng tộc).
Sách Đồng Khánh ngự lãm dư địa chí lược (thời Nguyễn) cũng đề cập tới khu lăng mộ: “Miếu thờ các vua Trần ở xã Thái Đường, hướng Nam, trước miếu có ba gò ấn kiếm, sau miếu có bảy gò thất tinh”.

Trước năm 1945, trên địa bàn Tam Đường vẫn còn đền thờ các vua Trần. Phía trước đền (phía Nam) có 3 ngôi mộ lớn là: Phần Trung, Phần Bụt, Phần Đa, chếch về phía Tây - ở vị trí cách đê sông Hồng gần 500m có một ngôi mộ cổ, nhân dân quen gọi là Phần Cựu. Phía Đông Bắc đền thờ có Mả Tít, Vườn Màn, Bến Ngự và chùa Bến. Phía sau đền thờ (phía Bắc) có 7 ngôi mộ đối diện (gồm phần Ốc, Quang, Ổi, Lợn, Mao, Gà và phần Bà Già. Tương truyền, phần Ốc là nơi đặt mộ cụ Trần Hấp, phần Quang là lăng mộ của Nguyên tổ Trần Lý, các phần còn lại trong khu “thất tinh” là nơi chôn cất các hoàng hậu công chúa đầu triều Trần) kết hợp với Phần Trung, Phần Bụt, Phần Đa, tạo thành thế “ tiền tam thai hậu thất tinh”.

Đến nay, những câu chuyện ly kỳ về vùng đất linh thiêng này vẫn dược báo chí người dân địa phương nhăc tới. Có lời kể rằng, bất cứ ai có ý định đào bới, lấy gạch đá tại đây về xây dựng đều gặp phải những tai ương khó giải thích. Sự sợ hãi ấy, vô hình trung, lại trở thành một lớp màng bảo vệ hữu hiệu nhất, giữ cho bí mật dưới lòng đất không bị đánh thức suốt 700 năm qua.
Theo báo VTC News cho biết, với sự giúp đỡ của người dân địa phương thì nhà nghiên cứu Đặng Hùng đã đốt đuốc chui xuống một hầm mộ được phát lộ sau khi người dân đào bới quanh khu vực làm lộ ra.

Bên trong hầm mộ, ông Hùng phát hiện trong đường hầm được kè gỗ, đá. Tuy nhiên, ông và hai thanh niên đã phải vội vã di chuyển khỏi hầm mộ, bởi từ các ngóc ngách, khe kẽ, rắn độc túa ra phì phò đuổi người.
Người dân trong làng tin rằng có Thần Rắn bảo vệ nơi yên nghỉ của các vị vua, nên không ai dám xuống hầm nữa. Đến năm 2000, sau khi họp bàn, người dân trong làng đã lấp hầm mộ lại, một là để người dân không tò mò chui vào bị rắn độc cắn, hai là để vua Trần được yên nghỉ.
Cũng theo báo VTC News, vào thập kỷ 50 của thế kỷ trước, ông Tuyên là người chuyên nghề bắt rắn, đi soi cá lúc nửa đêm về sáng ở cánh đồng làng, bỗng gặp đàn lợn con nhởn nhơ… gặm cỏ. Ông cầm nơm (dụng cụ để bắt cá) đuổi theo và úp được một con. Những con lợn trong đàn sợ quá chạy te tua về phía Phần Cựu là lẩn hết vào những bụi cỏ, tìm mãi không thấy.
Ông Tuyên trói chú lợn con này lại rồi xách về nhốt trong nhà. Lạ thay, sớm hôm sau, con lợn biến thành cục vàng! Tuy nhiên, ngay hôm đó, ông Tuyên lăn ra ốm, nằm liệt giường liệt chiếu, cấm khẩu.
Gia đình sợ quá đi xem bói, thì thầy nào cũng phán đó là lợn thần, phải trả ngay. Lập tức, gia đình mang cục vàng chôn vào một chỗ bí mật trên gò mộ. Ông Tuyên tỉnh táo dần, rồi khỏe mạnh như thường.
Ông Tuyên mới mất năm 2005. Lúc còn sống, ông vẫn kể chuyện này cho mọi người nghe với thái độ rất nghiêm túc. Người dân trong làng Tam Đường đều biết đến câu chuyện của ông.
Những di chỉ khảo cổ: Khi cổ vật bắt đầu lên tiếng
Năm 1980 khi khai quật mộ cổ Phần Cựu. Các nhà khảo cổ ghi nhận lòng mộ có quan tài và quách làm bằng gỗ, vít đinh đồng; trong quan tài có tro than mịn, màu xám trắng, một số mẩu xương có vết cháy dở, 36 đồng tiền Khai Nguyên thông bảo, 10 nụ hoa bạc nhị vàng, 02 chuông đồng cao 6 cm và 03 lọ sứ cao 30 cm.
Huyệt mộ có dấu tích của nhiều lần bị xâm hại, tấm thiên của cả quan và quách đều đã bị mất, kim tĩnh nguyên bản được lèn đất sét bên ngoài, sau đó phủ hàng tấm sỏi cuội.

Các nhà khoa học căn cứ những bằng chứng khảo cổ và tư liệu ghi chép đã khẳng định đây là mộ của Thái tổ Trần Thừa. Và tới ngày 11/01/2022, phần di cốt đã được hoàn tán đúng vị trí cũ, quan quách và đồ tùy táng được làm mô phỏng theo tư liệu khảo cổ. Kim tĩnh bằng gỗ ngọc am, huyệt mộ ghép bằng đá khối, nấm mộ đắp đất bó bờ.
Cuộc truy tìm danh tính: Ai đang nằm dưới những gò cao?
Dựa trên các tư liệu chính thống từ Đại Việt Sử ký Toàn thư và các đợt khảo cứu của Bộ Văn hóa, các chuyên gia đã nỗ lực định danh cho ba gò mộ bí ẩn này.
Hiện tại, khu lăng mộ các vua Trần có tổng diện tích 38.221m2, được nhân dân gọi là Phần Đa, Phần Trung, phần Bụt, tương ứng với Chiêu lăng, Dụ Lăng, Đức Lăng - nơi yên nghỉ của Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông và 01 ngôi đền thờ Thượng hoàng Trần Thừa, Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông.

Cả ba lăng mộ đều đã được tôn tạo vào năm 2004, có tường kè bằng gạch bao quanh, theo hình đường tròn đồng tâm, có đường kính 65m, cao 1,2m mét so với sân tế. Riêng phần mộ ở giữa có đường kính là 55m, chiều cao từ sân tế đến đỉnh mộ là 7m, giữa mộ đặt chữ Trần (陳) trong một khung sắt hình chữ nhật.
Dù trong giai đoạn 1979 - 1990, các nhà khảo cổ học đã tiến hành khai quật 4 lần ở Tam Đường, kết quả khai quật cho thấy: Tam Đường là vùng đất đặt tôn miếu, lăng mộ các vua và hoàng hậu đầu triều Trần (như chính sử đã ghi); Tam Đường là nơi đặt hành cung Long Hưng để các vua Trần ngự trong những lần về làm lễ bái yết tổ tiên... những bản báo cáo khảo cổ cũng đã phủ bụi theo năm tháng, nhưng sự thực về việc “Ai đang nằm dưới gò mộ nào” vẫn chưa bao giờ được định danh chính xác 100% bằng chứng cứ khoa học thực tế.
Vùng đất Tiền Tam Thai, Hậu Thất Tinh vẫn lặng im như 700 năm qua. Ba gò đất khổng lồ tại Long Hưng vẫn đứng đó như những chứng nhân của thời gian, thách thức mọi sự tò mò của hậu thế. Phải chăng, mong muốn của vương triều Trần là để các vị vua của họ được hòa tan vào đất mẹ phù sa, trở thành một phần của mạch ngầm Long Hưng, thay vì hiện hữu rõ ràng dưới những tấm bia đá?

Cho đến nay, mỗi khi đứng trước Phần Bụt lộng gió, người ta vẫn cảm nhận được một luồng năng lượng khó tả. Long Hưng không chỉ là đất, đó là một kho báu tâm linh mà mỗi lớp bụi thời gian bị thổi đi lại lộ ra một bí mật mới, sâu thẳm và đầy kiêu hãnh.
Bài viết được tham khảo dựa trên các nguồn:
- Bảo tàng Lịch sử quốc gia
- Cục Di sản quốc gia
- Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hưng Yên
- Báo VTC
- Báo Pháp luật